တၢ်ပာ်ဖျါအဖုၣ် တဘ့ၣ်အံၤပာ်ဖျါဝဲ တၢ်ကဲထီၣ်သးတခါဖဲ လၢၢ်ဒိၣ်စိကီၢ်ဆၣ်, ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၁၀ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ဖဲဟါလီၤခီ မုၢ်ဃ့ၢ်လီၤ ၁ နၣ်ရံၣ်ဒီး ၂ နၣ်ရံၣ်အဘၢၣ်စၢၤကတီၢ် ပယီၤသုး အကဘီယူၤဒုးသုးတဘ့ၣ် ဟဲတ့ၢ်လီၤမ့ၢ်ပိၢ်ခံဖျၢၣ်ဒီး ခးလီၤထွဲဃုာ်ဒီးကျိဆဲးလး အီၣ်လံၤကၢ (အီလံၣ်ကါ) လၢ အအ--- သဝီပူၤ, ဖဲကမိၤသွ့ကရူၢ်ဒီး ဘၣ်သံကွံာ်ဝဲ ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ် သးနံၣ် ၂ နံၣ် တဂၤ တကးဒ်ဘၣ် ဘၣ်ဒိစ့ၢ်ကီး ပှၤသဝီဖိ ၉ ဂၤ ဒီး လၢအကျါပၣ်ဃုာ်ဝဲ ပိာ်မုၣ် ၇ ဂၤ, ပိာ်ခွါ ၁ ဂၤဒီး ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်သးနံၣ် ၂ နံၣ်တဂၤန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါ, ကဘီယူၤတၢ်ခးလီၤတၢ်အံၤဘၣ် ဟးဂူာ်ဟးဂီၤစ့ၢ်ကီးဝဲ ကသံၣ်ဒၢးတဖျၢၣ်, သဝီဖိအတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးအလီၢ်ကျိး ဒီး တၢ်သူၣ်ထီၣ်လၢ အအိၣ်ဖဲ KNU အရူ ကရၢၢ်ပူၤ တနီၤန့ၣ်လီၤ. သဝီဖိလၢအဘၣ်ဒိသ့ၣ်တဖၣ် ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကူဆါယါဘျါဖဲ ကညီဆူၣ်ချ့မၤစၢၤဝဲၤကျိၤ (KDHW) ပှၤကွၢ်ထွဲ မၤစၢၤတၢ်ဖိတဖၣ်အအိၣ် ဖဲရူအကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ဒ်အံၤအဃိ, သဝီဖိလၢအအိၣ်ဖဲ အအ--- သဝီတဖၣ် ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.[1]
ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ဖဲလၢၢ်ဒိၣ်စိကီၢ်ဆၣ်
ဖဲလါယနူၤအါရံၤ ၁၀ သီ, ၂၀၂၆ နံၣ်, ဖဲမုၣ်ဃ့ၢ်လီၤ ၁ နၣ်ရံၣ် ဒီး ၂ နံၣ်အဘၢၣ်စၢၤ အဆၢကတီၢ်, SAC [ပယီၤသုး] အက ဘီယူၤလၢ အအိၣ်လၢဘျံး (မြိတ်) ဝ့ၢ်, လၢၢ်မုၢ်လါကီၢ်ဆၣ်, ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်န့ၢ် ဟဲခးလီၤတၢ်ဖဲ အအ---သဝီ, (တၢ်သ့ၣ်ညါ စ့ၢ်ကီးလၢ အဘ---) သဝီ, ကမိၤသွ့ကရူၢ်, လၢၢ်ဒိၣ်စိကီၢ်ဆၣ်, ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီယူၤန့ၢ် ဟဲယူၤဃီၤန့ၢ်လၢ [အအ---သဝီ] မုၢ်ထီၣ်တပၤဒီး ခးလီၤတၢ်ဝံၤက့ၤယူၤကွံာ်ဝဲဆူ [သဝီ] မုၢ်နုာ်တကပၤန့ၣ်လီၤ. ကဘီယူၤအကလုာ်န့ၢ်မ့ၢ်ဝဲ ကဘီယူၤဒုးသုးဒီး, အလွဲၢ်မ့ၢ်မူခိၣ်လွဲၢ် အလုးန့ၣ်လီၤ. ကဘီယူၤဟဲတ့ၢ်လီၤဝဲ ပီၤ ၂၅၀ မ့ၣ်ပိၢ်ခံဖျၢၣ်ဒီး ခးလီၤစ့ၢ်ကီး [ကျိ] အီၣ်လံၤကၢ [လၢအအိၣ်လၢကဘီယူၤပူၤဒီး] [ ခးလီၤဝဲဒၣ်တကတီၢ်ဃီန့ၣ်လီၤ]. မ့ၣ်ပိၢ်တဖၣ်လီၤ တဲာ်ဝဲလၢ ကညီဒီကလုာ် စၢဖှိၣ်ကရၢ (KNU) ကီၢ်ဆၣ်အရူ ဖဲအအ---သဝီပူၤန့ၣ်လီၤ. [ပှၤသဝီဖိလၢ အဟဲအိၣ်ခိးတၢ်ဒ်သိး ကတီၣ်ထီၣ်ဂ့ၢ်ဝီလၢ အဘၣ်ဃးဒီးသဲစးတဖၣ် အိၣ်ဝဲဖဲ KNU အရူ ကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ.] မ့ၣ်ပိၢ်ခံဖျၢၣ် လီၤတဲာ်ဝဲဒီး အဘၢၣ်စၢၤကအိၣ်ဒၣ်ထဲ လွံၢ်ချံ ဒီးယဲၢ်ချံ [၇ မံထၢၣ်တုၤ ၉ မံထၢၣ်] န့ၣ်လီၤ. ကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အံၤ ဘၣ်သံကွံာ် ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်တဂၤ ဒီး ဘၣ်ဒိ [ပှၤသဝီ ဖိ ၉ ဂၤ] ပိာ်မုၣ်နွံဂၤ, ပိာ်ခွါတဂၤ, ဒီး ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ဖိတဂၤန့ၣ်လီၤ.
ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်ဖိလၢအသံကွံာ်တဂၤအမံၤမ့ၢ် နီၢ်အ--- န့ၣ်လီၤ. အဝဲဘၣ်ဒိဝဲနးနးကလဲာ် ဖဲအဖံဘၣ်ခိၣ်န့ၢ်ဒီး လၢလီၢ်ခံ သံကွံာ် ဝဲလၢ [ဟံၣ်တဖျၢၣ်ပူၤ] ဖဲ KNU အရူကရၢၢ်ပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသးနံၣ်အိၣ် ၂ နံၣ်န့ၣ်လီၤ. [တၢ်သူၣ်ထီၣ်ဖဲရူအကရၢၢ်ပူၤဒီး မ့ၣ်ပိၢ် လီၤတဲာ်ပိၢ်ထီၣ်အလီၢ် အဘၢၣ်စၢၤကအိၣ်ဝဲသၢချံ (၅ မံထၢၣ်) န့ၣ်လီၤ. ကညီပိာ်မုၣ်ကရၢ (KWO) ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤဝဲဒၣ် နီၢ်အ --- ဒီးအမိၢ် ဒ်သိးအကလဲၤတီၣ်ထီၣ် တၢ်ဂ့ၢ်လၢအဘၣ်ဃးဒီးသဲစးတကပၤ ဖဲ KNU အရူန့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လၢတၢ်ဂ့ၢ်တခီ လၢ သဝီဖိအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ် တၢ်တပာ်ဖျါဝဲဘၣ်န့ၣ်လီၤ.]
ဖိသၣ်ပိာ်မုၣ်လၢအဘၣ်ဒိဖဲ အနၣ်သက့ၤထံးတဂၤ အမံၤမ့ၢ်ဝဲ ဘ--- န့ၣ်လီၤ. တၢ်ကဲထီၣ်သးအဆၢကတီၢ် အဝဲအိၣ်စ့ၢ်ကီး ဖဲ KNU ကီၢ်ဆၣ်ရူအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသးနံၣ်အိၣ် ၂ နံၣ်ဒီး အဝဲမ့ၢ်စ့ၢ်ကီး KWO အပှၤမၤသကိးတၢ် အဖိမုၣ်တဂၤ ဖဲလၢၢ်ဒိၣ်စိ ကီၢ်ဆၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ပှၤအဂၤလၢအဘၣ်ဒိသ့ၣ်တဖၣ်လၢအမ့ၢ် ပိာ်မုၣ်နွံဂၤဒီး ပိာ်ခွါတဂၤန့ၣ် မ့ၢ်ပှၤထံဖိကီၢ်ဖိတဖၣ်လၢ အမၤတၢ်လၢ ထံကီၢ် တၢ်ပၢတၢ်ပြးသုးကီၣ်ကးကရၢ [ပယီၤသုး] အစုဒုၣ်တီၤဖီလာ်န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်နုာ်လီၤပၣ်ဃုာ်ဝဲလၢ ၂၀၂၅ နံၣ် (ပယီၤသုး) မၤတၢ်ဃုထၢ [တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်ဖးတၢတဘျီ ဖဲလါဒံၣ်စဲဘၢၣ် ၂၈ သီ, ၂၀၂၅ န့ၣ်အပူၤ] ဖဲ အဘ--- ဝ့ၢ်, လၢၢ်ဒိၣ်စိကီၢ်ဆၣ် န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဆီၣ်ထွဲဝဲ တၢ်ဃုထၢတၢ်ဖး [လၢအတလီၤတံၢ်လီၤဆဲးဘၣ်], ဒီး ကညီဒီကလုာ်တၢ်ထူၣ်ဖျဲးသုးမုၢ်ဒိၣ် (KNLA) သုးရ့ၣ်နီၣ်ဂံၢ် ၁၀ ဖီၣ်ဃာ်ဝဲ အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ.[2] [တၢ်ဒုးဃာ်အဝဲသ့ၣ်လၢ ဒၢးဆံးဖိတဖျၢၣ်အပူၤဖဲ KNU ကီၢ်ဆၣ်ရူ ကရၢၢ်ပူၤဒီး စးထီၣ်လၢလါဒံၣ်စဲဘၢၣ်လၢာ်တုၤလါယနူၤအါရံၤ ၂၀၂၆ နံၣ်န့ၣ်တၢ်တဒုးဟးထီၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢသဝီပူၤဘၣ်န့ၣ် လီၤ.]
လၢတၢ်န့ၢ်အဃိ, ဖဲကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်ကတီၢ်, [မ့ၣ်ပိၢ်လီၤတဲာ်လီၢ်ဒီး တၢ်သူၣ်ထီၣ်အလီၢ် အယံၤကအိၣ်ဒၣ်ထဲ လွံၢ်ချံဒီး ယဲၢ်ချံ (၇ မံထၢၣ်ဒီး ၉ မံထၢၣ်) ဒီး] အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဒိဝဲဒၣ်ကိးဂၤဒဲးန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်တၢ်ကူဆါယါဘျါဖဲ [ကညီ ဆူၣ်ချ့မၤစၢၤဝဲၤကျိၤ (KDHW) အပှၤကွၢ်ထွဲတၢ်တဖၣ်အအိၣ်ဖဲန့ၢ်] ဒီး [လီၢ်ကဝီၤ KNU ကီၢ်ဆၣ်ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ] ခိၣ်နၢ် တဂၤ ပျၢ်ကွံာ်အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်မနုာ်အဃိလဲၣ်န့ၣ်, ပှၤ [လၢသဝီပူၤ] တဖၣ်တူၢ်ဘၣ်ဝဲလၢ တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ တအိၣ်လၢ အဝဲသ့ၣ်ဂီၢ်နီတဂၤဘၣ် ခီဖျိကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိန့ၣ်လီၤ.
ပှၤ [ထံဖိကီၢ်ဖိ အတၢ်မၢဖိလၢတၢ်ဒုးဃာ်ဃိးဂၤ] လၢအဘၣ်ဒိသ့ၣ်တဖၣ်တၢ်ပာ်ဖျါဝဲ ဒ်အဖီလာ်အသိးန့ၣ်လီၤ -
- မၣ် ဆ--- (သးနံၣ် ၃၇ နံၣ်),
- မၣ် ဒ--- (သးနံၣ် ၅၀ နံၣ်),
- မၣ် ဃ--- (သးနံၣ် ၃၉ နံၣ်),
- မၣ်ခၠ--- (သးနံၣ် ၅၂ နံၣ်),
- မၣ်ဂ--- (သးနံၣ် ၄၅ နံၣ်),
- မၣ်ဟ--- (သးနံၣ် ၂၇ နံၣ်),
- မၣ်ဧ--- (သးနံၣ် ၄၆ နံၣ်), ဒီး
- ကိၤ သ--- (သးနံၣ် ၃၃ နံၣ်) တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
[ဘၣ်ဃးဒီးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအလၢအပှဲၤ လၢအဘၣ်ဃးဒီးပှၤဘၣ်ဒိသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၢ် KHRG ပျီပူၤပှၤမၤတၢ်ဖိ တသ့ၣ်ညါဝဲဘၣ် န့ၣ်လီၤ.]ခီဖျိလၢကဘီယူၤဟဲခးလီၤတၢ်အဃိ, ကသံၣ်ဒၢးတဖျၢၣ်လၢ KDHW ပၢဆှၢအီၤ [ဖဲအအ---သဝီပူၤ] ဒီး ပှၤသဝီဖိ အတၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်လီၢ်ကျိးတဖၣ် ဘၣ်ဟးဂီၤကွံာ်ဝဲဒၣ် [စ့ၢ်ကီး] န့ၣ်လီၤ. ဒ်န့ၢ်အသိးစ့ၢ်ကီး, လၢကဘီယူၤ ဟဲခးလီၤတၢ် အတၢ်ကဲထီၣ်သးအံၤအဃိ, တၢ်ပျံၤတၢ်ဖုးအိၣ်ဒိၣ်ထီၣ်လၢ [သဝီဖိတဖၣ်] အကျါ ဒီး တကးဒ်ဘၣ်, ကၠိဖိဒီးသရၣ်မုၣ် သ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်ကွံာ်ဝဲလၢ တၢ်လီၢ်လၢအဘံၣ်အဘၢအဂၤတတီၤ ဒ်သိးကဆဲးမၤလိဘၣ်ဒ်တၢ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ် သဝီတနီၤန့ၣ်, ကၠိဖိတဖၣ်ဘၣ်ဒိးဆဲးဆိကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. သဝီဖိတနီၤပျံၤတၢ်ဒိၣ်တလၢ တုၤပအိၣ်က့ၤလၢ [အအ---]သဝီ ပူၤ တဘူၣ်လၢာ်ဘၣ် ဒီးလဲၤအိၣ်က့ၤလၢ အတၢ်သူၣ်အီၣ်ဖျးအီၣ်လီၢ်ကျိးတဖၣ်ပူၤ လၢအအိၣ်ယံၤဝဲဒီးဒူသဝီန့ၣ်လီၤ.
Footnotes:
[1] တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢ လံာ်ပာ်ဖျါတဘ့ၣ်အံၤအပူၤန့ၣ် တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤဖဲ လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ ၂၀၂၆ နံၣ် အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်ဆှၢဟ့ၣ်ထီၣ်အီၤလၢ လီၢ်ကဝီၤၦၤမၤသကိးတၢ်တဂၤ ဖဲ ဘျံးဒဝဲၢ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ လၢအဘၣ်တၢ်သိၣ်လိအီၤ လၢကညီဂ့ၢ်ဝီခွဲးယာ်ကရူၢ် (KHRG) လၢကမၤနီၣ်မၤဃါတၢ်မၤဘၣ်ဒိ ၦၤဟီၣ်ခိၣ်ဖိခွဲးယာ်အတၢ်အိၣ်သးတဖၣ်ဖဲလီၢ်ကဝီၤပူၤန့ၣ်လီၤ. ၦၤတူၢ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ်အမံၤ, တၢ်ဂီၤဒီး အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးတဖၣ်န့ၣ် တၢ်မၤလီၤဘၢအီၤလၢအဝဲနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢ တၢ်ကွဲးၡဲပၠးအါထီၣ်အီၤ ဖဲပနိကဝီၤအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ် KHRG အတၢ်ကွဲးၡဲထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤန့ၣ်လီၤ.
[2] In December 2025, the KNU Coordination Team in Mergui-Tavoy released a statement on civilians participating in the military regime’s election. See: KNU, “Statement of KNU-NUG (Brigade 4 Coordination Team) on the sham election of terrorist military junta”, December 2025.
