Wed, 28 Jan 2026
ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ် တၢ်ပာ်ဖျါ အဖုၣ် - SAC ပယီၤသုးခးလီၤကျိဖးဒိၣ် ဒီး တၢ်ဃ့ၢ်အိၣ်မှံ ဟးဖျိးအတၢ်တၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ် ဖဲကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ် (လါယူၤလံ ၂ဝ၂၅ နံၣ်)

တၢ်ပာ်ဖျါအဖုၣ် တဘ့ၣ်အံၤ ပာ်ဖျါဝဲ  တၢ်ကဲထီၣ်အသး ဖဲကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်, ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်, ဖဲလါယူၤလံ ၂၀၂၅ နံၣ် အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲလါယူၤလံ ၉ သီ, ၂၀၂၅ န့ၣ်, ထံကီၢ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးကီၣ်ကးကရၢ (SAC) ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ် (ခမရ) နီၣ်ဂံၢ် (၅၄၅) လၢအိၣ်ဆီလီၤအသးဖဲကြုၢ်တုဝ့ၢ်န့ၢ် ခးလီၤတၢ်လၢကျိဖးဒိၣ်ဖဲ အဘ---သဝီပူၤ, သလွဲထီၤ (သလွဲထော်) ကရူၢ်ဒီး  ကဲထီၣ် တၢ်ဘၣ်ပျံၤဘၣ်တၢ်ဖုးဒီး ကဲထီၣ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဘၣ်ဟးဂုာ်ဟးဂီၤ တဆံးတက့ၢ်စ့ၢ်ကီးန့ၣ်လီၤ. ကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ထီၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ မီၢ်ကိးဖိဒီး  ဒူသဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်ထံၣ်က့ၤဝဲလၢ သဝီဖိမုၣ်ပှၢ်သးနံၣ်အိၣ် ၅၅ နံၣ်တဂၤသံကွံာ်ဝဲဒီး အဝဲသ့ၣ်ဆိမိၣ်ဒီး တယးဝဲလၢ တၢ်မုၣ်ပှၢ်န့ၢ်သံဝဲ ခီဖျိကျိဖးဒိၣ်ချံလီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ်ဒီး အဝဲကတူၢ်ဘၣ် သွံၣ်ထီၣ်အတၢ်ဆီၣ်သနံးတၢ်ဆါ လၢဆူၣ်ဆူၣ် ကိၤကိၤအဃိဒီး အသးသမူကဟးထီၣ်ကွံာ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢန့ၢ်အမဲာ်ညါ, စးထီၣ်ဖဲ လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၀၂၅ နံၣ်အပူၤ, တၢ်ဒုးကဲထီၣ်အိၣ်ဝဲအါဘျီလၢ အ့ရှၢကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ်အဘၢၣ်စၢၤ လၢကျဲဒီတတီၤညါ ဖဲကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်န့ၣ်ဒီး ကဲထီၣ် တၢ်မၢဆူၣ် ဆီၣ်န့ၢ်သဝီဖိအါအါဂီၢ်ဂီၢ်လၢ ကဘၣ်ဟးထီၣ်ကွံာ် လၢအဟံၣ်အဃီဒီး အိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲတဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤဘၣ်ဃ့ၢ်အိၣ်မှံဟးဖျိး အကျါတနီၤ, လဲၤအိၣ်ကဒုဝဲဖဲ အအ--- ဟီၣ်ကဝီၤလၢအအိၣ်ဖဲ အဘ---သဝီန့ၣ်ဒီး လိၣ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီး ကသံၣ်ကသီ လၢ တၢ်ကူဆါယါဘျါဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.[1]

 

 

SAC ပယီၤသုး ခးလီၤတၢ်လၢကျိဖးဒိၣ်လၢ သလွဲထီၤကရူၢ်အပူၤ

စးထီၣ်ဖဲလါယူၤလံ၂ဝ၂၅ နံၣ်န့ၣ်, ထံကီၢ်တၢ်ပၢတၢ်ပြးကီၣ်ကးကရၢ [SAC] ဒီး တၢ်ပၢၢ်စၢသုးဖီၣ်စုဝဲၤတဖၣ်အဘၢၣ်စၢၤ တၢ်ဒုးကဲထီၣ် ဘူးကအိၣ်လၢကိးနံၤဒဲးဃၣ်ဃၣ် ဖဲအ့ရှၢကျဲမုၢ်ဖးဒိၣ် လၢကျဲဒီတီၤညါ [ဖဲကြၢ်တုဝ့ၢ်ဒီး ကီးတရံးဝ့ၢ်အဘၢၣ်စၢၤ] ဖဲကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်, ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. SAC ပယီၤသုး ခီၣ်ချ့သုးရ့ၣ် (ခမရ) နီၣ်ဂံၢ် (၅၄၅) လၢအအိၣ်ဆီလီၤသး ဖဲကြုၢ်တုဝ့ၢ်န့ၢ် တၢ်ဒုးကဲထီၣ်မ့ၢ်တအိၣ်ဒၣ်လဲၣ်, ခးလီၤတၢ်လၢကျိဖးဒိၣ် တနွံတဘျီ မ့တမ့ၢ် ခံဘျီ ကိးမုၢ်နွံဒဲးန့ၣ်လီၤ.

ဖဲလါယူၤလံ ၉ သီ, ၂၀၂၅ နံၣ်အနံၤပူၤ, ဖဲမုၢ်နၤခီ ၉ နၣ်ရံၣ်ဃၣ်ဃၣ်အဆၢကတီၢ်, သဝီဖိသ့ၣ်တဖၣ်နၢ်ဟူဝဲလၢ SAC ပယီၤသုး ခးလီၤတၢ်လၢကျိဖးဒိၣ် တဘျုးဝီညါန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ,  ကျိဖးဒိၣ်ချံ ၁၂၀ မမ တဖျၢၣ်လီၤတဲာ်ဝဲလၢ တၢ်လီၢ် အအ--- ကဝီၤအပူၤ ဖဲအဘ--- သဝီ,  သလွဲထီၤကရူၢ်, ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်, ဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ကျိဖးဒိၣ်ချံလီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ် အဃိ အက့အခီတဖၣ်ဖျိးဘၣ်ဟးဂီၤဝဲ သီခါဖၠၢ်ကရၢအဒူၣ်တဖၣ် ဖဲသဝီဝီပူၤန့ၣ်လီၤ.  

တၢ်ကဲထီၣ်သးဝံၤအလီၢ်ခံ, ပှၤမုၣ်ပှၢ်တဂၤလၢအအိၣ်တဆူၣ်တချ့အါအါဘၣ်တဂၤ လၢအမ့ၢ် မအ--- (သးနံၣ်အိၣ် ၅၅ နံၣ်)န့ၢ် တၢ်ထံၣ်န့ၢ်က့ၤအီၤလၢ အသးသမူဟးထီၣ်ကွံာ်ဝဲလံ ဖဲအလီၢ်မံခိၣ်န့ၢ်ဒီး တကးဒ်ဘၣ်အမဲာ်ညါ အမဲာ်ချံ, အနၢ်ကုဒီး အနါဒ့တဖၣ် သွံၣ်လီၤဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်န့ၢ်အဃိ, ဖဲတနၤဃီန့ၣ် မအ--- အဒ့မုၣ်အဆံးကတၢၢ်တဂၤဒီး အလံၤမုၣ်တဂၤ လဲၤတဲဘၣ်ဝဲ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤကဲထီၣ်သးတဖၣ်လၢ အဘ--- သဝီသးပှၢ် လၢအမ့ၢ် စီၤဘ---  န့ၣ်လီၤ. စီၤဘ--- ရှဲပြးဘၣ် KHRG လၢ “ဖဲလၢအဝဲဒၣ် [မအ---] ဟဲက့ၤလၢဖၠၢ်ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၢ်, အဝဲအီၣ်ဘၣ်ဝဲ မးမး [လၢတၢ်အီၣ်အီၤသ့တတီၢ်ဃီ] ခီၣ်စွဲ န့ၣ်လီၤ. မ့မ့ၢ်လၢအဖိမုၣ်ဒီး အလံၤမုၣ်န့ၣ် သူဝဲဒၣ်အလီတဲစိန့ၣ်လီၤ. ဝံၤဘျီ မ့မ့ၢ်အဝဲတခီ, အဘၣ်သးမံဒီး အဝဲက့ၤမံဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.  ကအိၣ်တစိၢ်ဖိဒီး တၢ်ခးလီၤဝဲ ကျိဖးဒိၣ်န့ၣ်လီၤ. တကတီၢ်ဃီဖဲတၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်ဝံၤန့ၣ်, အဖိမုၣ်လဲၤကိးအီၤ ‘မိမိ’ [မိ] ဘၣ်ဆၣ်သနါက့ အကိးဂဲၤထၢၣ်က့ၤ အမိတန့ၢ်လၢၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးအမိန့ၢ် [အနီၢ်ခိ] ချံၣ်လီၤဒီဂၤလၢၤလံန့ၣ်လီၤ.”

လီၢ်ကဝီၤခိၣ်နၢ်တဂၤဖဲ [ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်ပှၤမၤနီၣ်မၤဃါတၢ်အခိၣ်တဂၤ] [လၢအထံၣ်ထွဲပှၤအစိၣ်န့ၢ်ဒီး မၤနီၣ်မၤဃါ တၢ်ကဲထီၣ်သးတဂၤ] တဲဘၣ်သဝီသးပှၢ်လၢ အဝဲတယးကွၢ်န့ၣ် ဖဲသဝီဖိတဂၤန့ၢ်မံအဖၢမုၢ်န့ၣ်ဒီး ကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲာ်ပိၢ်ဖးထီၣ် အဃိ သဝီဖိအံၤကသံကွံာ်ဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. [မအ--- အံၤ ကဘၣ်မ့ၢ် အသွံၣ်ကဆီၣ်ထီၣ်သနံးသဖှိအီၤ နးနးအဃိန့ၣ်လီၤ.] ကျိဖးဒိၣ်ချံ [ပိၢ်ဖးထီၣ်အသဟီၣ်] န့ၢ် [ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်] ကမၤပတုၤကွံာ်ဝဲအသး ဒီးအသး တဆဲးထူလၢၤဘၣ်ဒီး   အမဲာ်ချံ, အနၢ်ကု, ဒီး အနါဒ့တဖၣ် ကသွံၣ်လီၤဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ. သဝီသးပှၢ် [စီၤ ဘ---] န့ၣ်နာ်ဝဲလၢမအ-- တဂၤအံၤသံ ခီဖျိလၢအနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဆါ [သွံၣ်ထီၣ်ဆီၣ်သနံး] အဃိန့ၣ်လီၤ. ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်, ဒိးသန့ၤထီၣ်သးလၢ မအ--- တဂၤအတၢ်ဘၣ်သံအံၤ [ဃုာ်ဒီး အနီၢ်ခိတၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါတဖၣ်ခဲလၢာ်]  ပှၤနီၣ်မၤဃါတၢ်ခိၣ်နၢ်ဖဲကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်တဂၤန့ၢ် နာ်ဝဲလၢ ခီဖျိ SAC အတၢ်ခးလီၤကျိဖးဒိၣ်အဃိ ကဲထီၣ်အသးန့ၣ်လီၤ.

လၢညါအပူၤကွံာ်, ကျိဖးဒိၣ်လီၤဘၣ်တၢ်လၢ အဘ--- သဝီ, တၢ်လီၢ် အအ--- ကဝီၤန့ၢ် တအိၣ်ဝဲနီတဘျီဒ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤမ့ၢ်စ့ၢ်ကီး, တၢ်အဆိကတၢၢ်တဘျီလၢကျိဖးဒိၣ်လီၤဘၣ်ဘၣ်တၢ် [ဖဲန့ၢ်] န့ၣ်လီၤ. ကျိဖးဒိၣ်လီၤတဲၤဖဲ တၢ်လီၢ် အအ---ကဝီၤ, ဘၣ်ဆၣ်ဒီး [သဝီဖိတဖၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်ဝဲလၢ] ကျိဖးဒိၣ်ချံအံၤ ပိၢ်ဖးထီၣ်သီၣ်ဝဲ ဒိၣ်ဒိၣ်ကလဲာ်ဒီး [သီၣ်ဟူတုၤလၢတၢ်လီၢ် ကိးတီၤဒဲးဃၣ်ဃၣ် ဖဲအဘ---သဝီန့ၣ်လီၤ].

တၢ်ဃ့ၢ်အိၣ်မှံဟးဖျိးတၢ်တၤတၢ်တဖၣ် ဖဲအဘ--- သဝီ

ခီဖျိလၢတၢ်ဒုး [ကဲထီၣ်သးအိၣ်] ဝဲလၢ [အ့ရှၢကျဲမုၢ် လၢကျဲဒီတတီၤညါဖဲကြုၢ်တုန့ၢ်ဒီး], သဝီဖိလၢအိၣ်လၢ အဆ--- သဝီ, ဒီး အဒ--- သဝီ, ဖဲယ့ၤပူၤကၠံ (ရေပူကြီး) ကရူၢ်, ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်ဒီး အဃ--- သဝီ, ကီးဝၣ်လဲာ် (ကော့ဝါ့လယ်)ကရူၢ်, ကြုၢ်တုကီၢ်ဆၣ်ပူၤ, ဖဲန့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်လဲၤဃ့ၢ်အိၣ်ကဒုကွံာ်ဝဲဆူ တၢ်လီၢ် အအ--- ကဝီၤ, ဖဲအဘ--- သဝီန့ၣ်လီၤ.

ပှၤလၢအလဲၤအဃ့ၢ်အိၣ်မှံဖဲန့ၣ်တဖၣ်အကျါ ပၣ်ဃုာ်ဝဲဒီး ပှၤသးပှၢ်လၢတၢ်အိၣ်ဆူၣ်အိၣ်ချ့တဂ့ၤဘၣ်တဖၣ် ဒီး ဖိဒံဖိသၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဃိ အဝဲသ့ၣ်လိၣ်ဘၣ်ဝဲ တၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီး ကသံၣ်ကသီ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤတဖၣ် လၢဂ့ၢ်ဂီၢ်အူ  [ဖဲလါယူၤလံ ၂၀၂၅ န့ၣ်အပူၤ] န့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်ဟးဃ့ၢ်အိၣ်မှံဟးဖျိး စးထီၣ်လံလၢ လါအ့ဖြ့ၣ် ၂၀၂၅ နံၣ်အပူၤ, ဖဲတၢ်ဒုး ကဲထီၣ်လၢအဝဲသ့ၣ်ဒူသဝီဃၢၤ ဝံၤအလီၢ်ခံန့ၣ်လီၤ. သဝီဖိတနီၤလၢ အအိၣ်ဖဲတၢ်လီၢ် အအ--- ကဝီၤ (ဖဲအဘ---သဝီ) တဖၣ် စ့ၢ်ကီး အဝဲသ့ၣ်ပာ်လီၤတ့ၢ်ကွံာ်အဟံၣ်ဃီတဖၣ်ဒီး ဃ့ၢ်အိၣ်မှံကွံာ်ဝဲလၢတၢ်လီၢ်အဂၤဒီး, လၢတၢ်န့ၣ်အဃိ, ဟံၣ်ဃီလၢ အိၣ်လီၤတဲာ် တဖၣ် တၢ်ပာ်န့ၢ်က့ၤပှၤလၢ အဟဲဃ့ၢ်အိၣ်မှံဖဲန့ၢ်တဖၣ်လၢ အဒ--- သဝီ, အဃ--- သဝီ,ဒီး အဆ--- သဝီတဖၣ် အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. ဒ်လဲၣ်ဂ့ၤဂ့ၤ, တၢ်ကီတၢ်ခဲအိၣ်ဝဲလၢ ပှၤလၢအဘၣ်ဟဲဃ့ၢ်အိၣ်မှံဟးဖျိးဖဲန့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ် လၢကဒိးန့ၢ်ဘၣ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ်ဒီး ခီဖျိတၢ်ဖံးတၢ်မၤ တအိၣ်ဝဲနီတမံၤဘၣ် ဖဲတၢ်လီၢ်ဖဲန့ၢ်န့ၣ်လီၤ.

Wed, 28 Jan 2026

Footnotes: 

[1] တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢလံာ်ပာ်ဖျါတဘ့ၣ်အံၤအပူၤန့ၣ်တၢ်ဒိးန့ၢ်ဘၣ်အီၤဖဲလါယူၤလံ ၂၀၂၅ နံၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. ဘၣ်တၢ်ဆှၢဟ့ၣ်ထီၣ်အီၤလၢလီၢ်ကဝီၤၦၤ မၤသကိးတၢ်တဂၤဖဲဒူပျာ်ယာ်ကီၢ်ရ့ၣ်အပူၤ လၢအဘၣ်တၢ်သိၣ်လိအီၤလၢကညီဂ့ၢ်ဝီခွဲးယာ်ကရူၢ် (KHRG) လၢကမၤနီၣ်မၤဃါတၢ်မၤဘၣ်ဒိၦၤဟီၣ် ခိၣ်ဖိခွဲးယာ်အတၢ်အိၣ်သးတဖၣ်ဖဲလီၢ်ကဝီၤပူၤန့ၣ်လီၤ. ၦၤတူၢ်ဘၣ်တၢ်တဖၣ်အမံၤ, တၢ်ဂီၤဒီးအိၣ်ဆိးလီၢ်ကျဲလီၤတံၢ်လီၤဆဲးတဖၣ်န့ၣ်တၢ်မၤလီၤဘၢအီၤ လၢအဝဲနီၢ်ကစၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢတၢ်ကွဲးၡဲပၠးအါထီၣ်အီၤဖဲပနိကဝီၤအပူၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် KHRG အတၢ်ကွဲးၡဲထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤ န့ၣ်လီၤ.

ဟံးန့ၢ်ဘၣ်ဖဲအံၤ

ဖးအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်ဘၣ်ထွဲတဖၣ်